9 Ocak tarihte bugün yaşanan olaylar, doğumlar ve ölümler merak ediliyor. 9 Ocak`ta yaşanmış olayları, ünlü isimlerin doğum ve ölüm bilgilerini kronolojik sırayla sizlerle paylaşıyoruz. Tarihte bugün ne oldu? 9 Ocak tarihinde ne oldu?
475 - Bizans İmparatoru Zeno, Başkent Konstantinopolis`i terkederek Antioch`a (Antakya) kaçmaya zorlandı, böylelikle birinci saltanatı sona ermiş oldu.
1788 - Connecticut, Amerika Birleşik Devletleri Anayasasını onaylayan 5. eyalet oldu.
1792 - Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasında 5 yıllık savaşın ardından, Yaş Antlaşması imzalandı.
1839 - Fransız Bilimler Akademisi, Daguerreotype adı verilen bir fotoğrafçılık işlemini duyurdu.
1853 - Osmanlı İmparatorluğu için "hasta adam" tabiri ilk kez Rus Çarı I. Nikolay tarafından kullanıldı.
1861 - Mississippi, Birleşik Devletlerden ayrıldı.
1900 - Mısır`da Kahire demiryolu tamamlandı ve ilk tren hizmete girdi.
1900 - İtalya`da Lazio takımı kuruldu.
1905 - Moskova`da Kışlık Saray`a yürüyen işçilerin üzerine ateş açıldı.
Nikolay Pavloviç
(d. 6 Temmuz 1796
ö. 2 Mart 1855)
1916 - Seddülbahir Muharebeleri bitti.
1916 - İngilizler`in Gelibolu Yarımadası`ndan çekilip gitmeleri üzerine, sabah 08.45`te Alçıtepe`den Başkomutanlık Vekaleti`ne telgraf çeken 5. Ordu Komutanı Mareşal Otto Liman von Sanders, "Tanrı`ya şükür Gelibolu Yarımadası tamamen düşmandan temizlenmiştir. Diğer ayrıntılar ayrıca sunulacaktır" dedi.
1920 - Kuvâ-yi Milliye komutanlarından Yahya Kaptan, Gebze`de İstanbul Hükümeti`nin adamlarınca öldürüldü.
1921 - Birinci İnönü Muharebesi başladı.
1922 - Hatay`ın Dörtyol ilçesi Fransız işgalinden kurtuldu. (İtilaf güçlerine karşı "ilk kurşun" Dörtyol`un Karakese beldesinde Ömer Hoca`nın oğlu Kara Mehmet tarafından 19 Aralık 1918 tarihinde atılmıştır.)
1926 - Piyango çekilişinin yalnızca Tayyare Cemiyeti`ne ait olduğuna ilişkin kanun kabul edildi.
1936 - Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Atatürk`ün de katıldığı bir törenle öğrenime başladı. Törende konuşan Millî Eğitim Bakanı Saffet Arıkan "Çürümüş görünen dünya kültürünü yeniden yaratacak olan Türk çocuklarıdır" dedi.
1937 - Josef Stalin`in sürgüne gönderdiği Lev Troçki, Meksika`ya gitti.
1937 - İstanbul Tramvay Şirketi, talebelerin ucuz seyahat etmeleri için paso verdi. Pasolar talebelerin ikamet mıntıkalarıyla, mekteplerinin bulunduğu bölge arasındaki seferlerde geçerli oldu.
1942 - Türk Tarih Kurumu Ziya Gökalp`in bütün eserlerinin yayımlanmasına, Türk Dil Kurumu da yeni bir Kur`an çevirisine karar verdi.
1949 - Türkiye`nin 7. Başbakanı Hasan Saka görevinden çekildi.
1951 - Birleşmiş Milletler genel merkezi açıldı.
1951 - Washington Capitols kulübü kapatıldı.
1955 - Devlet Operası sopranosu Leyla Gencer, temsiller vermek üzere İtalya`ya gitti.
1957 - Birleşik Krallık Başbakanı Anthony Eden, sağlık nedenleriyle istifa etti.
1964 - Panama Kanalı bölgesinde çıkan Amerikan karşıtı gösterilerde, 21 Panamalı ve 3 Amerikan askeri öldü.
1964 - ATAŞ Rafinerisi`ndeki grev, "millî güvenliği bozucu" nitelikte olduğu gerekçesiyle Bakanlar Kurulu tarafından 1 ay süreyle ertelendi.
1966 - 800 kişilik ilk işçi kafilesi Almanya`ya hareket etti.
1968 - Surveyor 7 adlı uzay aracı ay yüzeyine yumuşak iniş yaptı. Bu yolculuk Amerikalıların insansız ay yüzeyi araştırmalarının sonuncusu oldu.
1968 - Ankara Yüksek İhtisas Hastanesi`nde bir köpeğin kalbi değiştirildi. Ameliyattan kırk dakika sonra bakım güçlüğü nedeniyle köpek "uyutuldu".
1968 - Meksiko tarihinde bilinen ilk ve son kez kar yağışı gözlendi, yağış 2 gün daha devam etti.
1969 - Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bir ay süreyle tatil edildi. 6 Ocak günü üniversitede Amerikan Büyükelçisi Robert Komer`in makam otomobili öğrenciler tarafından yakılmıştı.
1969 - Ses hızını aşan ilk yolcu uçağı Concorde, deneme uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi.
1970 - Birleşik Krallık`ta yapılan açıklamaya göre, bir hafta içinde Hong Kong gribinden 2850 kişi öldü.
1972 - RMS Queen Elizabeth yolcu gemisi, Hong Kong`un Victoria Limanı`nda çıkan bir yangın sonucu yarı batık halde kaldı. Bu enkaz 1974 yılında bir James Bond filmi olan Altın Tabancalı Adam`da dekor ve plato olarak kullanıldı.
1978 - Akaryakıt sıkıntısı had safhada; akaryakıtı biten hastaneler hasta kabul etmemeye ve yatan hastaları taburcu etmeye başladılar.
1978 - Bir günde 14 yer bombalandı. İstanbul`da 5, Ankara`da 7, Trabzon ve Afşin`de de birer yere atılan bombalar hasara yol açtı.
1978 - İstanbul`da Çapa Tıp Fakültesi şiddetli soğuk nedeniyle tatil edildi.
1978 - TEKEL Genel Müdür Vekili Esat Gühan görevden alındı, yerine vekaleten Orhan Özet getirildi.
1979 - Ankara`da iki tren çarpıştı. Çoğu işçi ve öğrenci olan 32 kişi öldü.
1979 - Yeşilköy Havalimanı`nda kanlı baskını gerçekleştirdikten sonra müebbet hapse mahkûm olan Muhammed Reşit ve Mehdi Muhammed adlı iki Filistinli gerilla, Sağmalcılar Cezaevi`nden kaçtı.
1979 - Ege Kıta Sahanlığı görüşmeleri, Viyana`da büyük bir gizlilik içinde başladı.
1984 - Yargıtay bir karar verdi; emekli işçiye verilen altın madalyanın bedeli, kıdem tazminatından düşülecek.
1986 - Polaroid`in açtığı patent davalarını kaybeden Kodak firması, anında fotoğraf veren kamera (instant camera) işine son vermek zorunda kaldı.
1987 - Yargıtay, Milliyetçi Hareket Partisi`nin Alparslan Türkeş`in üzerinde bulunan mal varlığının Hazine`ye devrine karar verdi.
1991 - Toplu taşıma araçlarında sigara içilmesi ve tütün mamullerinin reklamının yapılması yasaklandı.
1992 - Karadzic liderliğinde Bosnalı Sırplar, "Bosna Hersek Sırp Cumhuriyeti"ni kurduklarını açıkladılar.
1995 - Güner Ümit`in, İnter Star`da yayınlanan "Süper Turnike" programında, Alevilerde "ensest" olduğunu ima eden sözleri üzerine, Aleviler iki gün boyunca televizyon önünde gösteri yaptı. İki günün sonunda programın yayından kaldırılacağı açıklandı.
1996 - Evrensel Gazetesi muhabiri Metin Göktepe`nin cesedi Eyüp Spor Salonu`nun yakınındaki arsada bulundu. Gazeteci Metin Göktepe bir gün önce görevini yaparken polisçe engellenmiş ve gözaltına alınmıştı.
1996 - Sabancı Holding Yönetim Kurulu Üyesi Özdemir Sabancı, Toyotasa Genel Müdürü Haluk Görgün ve sekreter Nilgün Hasefe, Sabancı Center`da vurularak öldürüldü. Olayı DHKP/C örgütü üstlendi.
1997 - Başbakanlık Kriz Yönetimi Merkezi yönetmeliği Resmi Gazete`de yayımlandı. Yönetmelik, kriz hallerinde kimi yürütme yetkilerini Genelkurmay Genel Sekreterliği`ne veriyor.
2003 - İkinci Afrika Sosyal Forumu sona erdi.
2003 - Aile mahkemeleri kuruldu.
2005 - Mahmud Abbas, Filistin Devlet Başkanlığına seçildi.
2007 - Merkez üssü Özbekistan`ın Başkenti Taşkent`in 200 kilometre güneydoğusu olan, 8 şiddetinde deprem meydana geldi.
2007 - Adana`dan Irak`a giden, içinde Türk işçilerinin bulunduğu, Moldova`lı bir şirkete ait Antonov tipi bir uçak, Bağdat`ın Beled Havaalanı pistine 200 metre kala düştü: 34 kişi öldü.
2009 - Nâzım Hikmet`in Türk vatandaşlığından çıkarılmasına ilişkin 1951 yılındaki Bakanlar Kurulu Kararı yürürlükten kaldırıldı.
2011 - Iran Air`e ait 277 sefer sayılı uçuşu Urmiye yakınlarında düştü. 72 kişi hayatını kaybetti.
2011 - Güney Sudan`da bağımsızlık referandumu yapıldı.
DOĞUMLAR
1590 - Simon Vouet, Fransız ressam ve dekoratör (ö. 1649)
1624 - Meisho, Japonya hükümdarı (ö. 1696)
1671 - Jean-Baptiste Vanmour, Fransız ressam (ö. 1737)
1715 - Robert-François Damiens, Fransız suikastçi (Fransa Kralı XV. Louis`ye başarısız suikast girişiminde bulunan) (ö. 1757)
1778 - Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi, Türk müzikadamı (ö. 1846)
1835 - İvasaki Yataro, Japon finansör ve Mitsubishi`nin kurucusu (ö. 1885)
1856 - Stevan Stojanovic Mokranjac, Sırp bestekâr, müzik eğitmeni, orkestra şefi, halka ait sanat ürünleri koleksiyoncusu ve yazar (ö. 1914)
1857 - Anna Kuliscioff, Yahudi-Rus devrimci, feminist, anarşist, İtalya`da tıp eğitimi yapan ilk kadınlardan (ö. 1925)
1868 - Søren Sørensen, Danimarkalıı biyokimyacı (ö. 1939)
1878 - John B. Watson, Amerikalı psikolog (ö. 1958)
1881 - Lascelles Abercrombie, İngiliz şair ve edebiyat eleştirmeni (ö. 1938)
1881 - Giovanni Papini, İtalyan bir gazeteci, denemeci, edebiyat eleştirmeni, şair ve romancı (ö. 1956)
1882 - Otto Ruge, Norveçli general (ö. 1961)
1890 - Karel Capek, Çek romancı, kısa öykü, oyun ve deneme yazarı (ö. 1938)
1890 - Kurt Tucholsky, Alman gazeteci ve yazar (ö. 1935)
1893 - Pierre Renouvin, Fransız diplomat ve tarihçi (ö. 1974)
1899 - Harald Tammer, Eston gazeteci, atlet ve halterci (ö. 1942)
1899 - Arda Bowser, Amerikalı profesyonel futbolcu (ö. 1996)
1900 - Fahrettin Kerim Gökay, Türk bürokrat ve siyasetçi (İstanbul Valisi ve Belediye Başkanlarından) (ö. 1987)
1901 - Chic Young, Amerikalı çizer (ö. 1973)
1902 - Stanislaw Wojciech Mrozowski, Polonyalı fizikçi (ö. 1999)
1908 - Glyn Smallwood Jones, Britanyalı siyasetçi (ö. 1992)
1908 - Simone de Beauvoir, Fransız yazar ve feminist (varoluşçuluk akımını edebiyatta sürdüren) (ö. 1986)
1911 - Gypsy Rose Lee, Amerikalı striptiz sanatçısı (ö. 1970)
1913 - Richard Milhous Nixon, Amerikalı siyasetçi ve Amerika Birleşik Devletleri`nin 37. Başkanı (ö. 1994)
1914 - Kenny Clarke, Amerikalı caz davulcusu (ö. 1985)
1917 - Cahit Külebi, Türk şair (ö. 1997)
1918 - Hikmet Tanyu, Türk akademisyen, şair ve yazar (ö. 1992)
1922 - Ahmed Sékou Touré, Gine Cumhuriyeti`nin ilk Devlet Başkanı (ö. 1984)
1922 - Har Gobind Khorana, Amerikalı molekuler biyolog (ö. 2011)
1925 - Lee Van Cleef, Amerikalı oyuncu (ö. 1989)
1928 - Domenico Modugno, İtalyan şarkıcı ve söz yazarı (ö. 1994)
1933 - Wilbur Smith, Rodezyalı yazar
1937 - Klaus Schlesinger, Alman yazar ve gazeteci (ö. 2001)
1940 - Sergio Cragnotti, İtalyan spor adamı
1941 - Joan Baez, Amerikalı folk şarkıcı (1960`larda gençliğin Amerikan halk müziğine ilgisini çeken şarkıcı ve siyasal eylemci)
1942 - Adnan Keskin, Türk siyasetçi
1944 - Jimmy Page, İngiliz müzisyen ve Led Zeppelin grubunun gitaristi
1944 - Yusuf Kenan Doğan, Türk siyasetçi (ö. 2015)
1945 - Levon Ter-Petrosyan, Ermenistan`ın ilk Cumhurbaşkanı
1948 - Jan Tomaszewski, Polonyalı eski kaleci
1950 - Alec Jeffreys, İngiliz genetikçi
1950 - Mevlüt Çetinkaya, Türk bürokrat
1951 - Michel Barnier, Fransız siyasetçi
1954 - Mirza Deliba?ic, Bosnalı basketbolcu (ö. 2001)
1955 - J. K. Simmons, Amerikalı aktör ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1955 - Mehmet Müezzinoğlu, Türk hekim ve siyasetçi
1956 - Imelda Staunton, İngiliz oyuncu
1958 - Mehmet Ali Ağca, Türk suikastçı (Papa ve Abdi İpekçi suikastlerinin sanığı)
1960 - Mübeccel Vardar, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2006)
1965 - Haddaway, Trinidad asıllı pop şarkıcısı
1967 - Claudio Caniggia, Arjantinli futbolcu
1968 - İskender Iğdır, Türk dağcı (ö. 2000)
1968 - Joey Lauren Adams, Amerikalı oyuncu
1970 - Lara Fabian, Belçikalı şarkıcı
1977 - Scoonie Penn, Amerikalı basketbolcu
1978 - Alpay Kemal Atalan, Türk oyuncu
1978 - Esra İçöz, Türk Sanat Müziği şarkıcısı
1978 - Gennaro Gattuso, İtalyan futbolcu
1981 - Danielson Ferreira Trindade, Brezilyalı futbolcu
1981 - Euzebiusz Smolarek, Polonyalı futbolcu
1982 - Kate Middleton, Cambridge Dükü Prens William`ın eşi
1984 - Hussein Yasser, Katarlı futbolcu
1984 - Engin Nurşani, Türk Sanat Müziği şarkıcısı (ö. 2020)
1985 - Bobô, Brezilyalı futbolcu
1985 - Enver Işık Türk futbolcu
1985 - Sinem Öztürk, Türk oyuncu ve sunucu
1987 - Felipe Flores, Şilili futbolcu
1988 - Marc Crosas, İspanyol futbolcu
1989 - Ethem Yılmaz Türk futbolcu
1989 - Michaëlla Krajicek, Hollandalı tenisçi
1991 - Can Maxim Mutaf, Türk basketbolcu
1992 - Franck Mbarga, Kamerunlu futbolcu
1994 - Pawel Cibicki, Polonyalı futbolcu
1995 - Jilke Deconinck, Belçikalı futbolcu
1996 - Ivanildo Cassamá, Gine-Bissau`lu futbolcu
1852 - Mirza Taki Han, İran Başbakanı (d. 1807)
1854 - Almeida Garrett, Portekizli şair, oyun yazarı, romancı ve siyasetçi (d. 1799)
1873 - III. Napolyon, Fransa İmparatoru (d. 1808)
1878 - II. Vittorio Emanuele, Sardinya Krallığı`nın Kralı (d. 1820)
1907 - Muzaffereddin Şah, İran Şahı (d. 1853)
1918 - Charles-Émile Reynaud, Fransız fen öğretmeni ve mucit (d. 1844)
1927 - Houston Stewart Chamberlain, İngiliz yazar ve filozof (d. 1855)
1933 - Daphne Akhurst, Avustralyalı tenisçi (d. 1903)
1936 - John Gilbert, Amerikalı aktör (d. 1899)
1940 - Ali Rıza Arıbaş, Türk siyasetçi (d. 1882)
1945 - Osman Cemal Kaygılı, Türk yazar (d. 1890)
1947 - Karl Mannheim, Alman sosyolog (d. 1893)
1947 - Yusuf Ziya Zarbun, Türk siyasetçi (d. 1877)
1951 - Ahmet Hamdi Akseki, Türk din bilgini ve Diyanet İşleri`nin 3. Başkanı (d. 1887)
1957 - Hamdi Çelen, Türk siyasetçi (d. 1892)
1961 - Emily Greene Balch, Amerikalı ekonomist ve yazar (d. 1867)
1963 - Fridolin von Senger und Etterlin, Nazi Almanyası generali (d. 1891)
1964 - Halide Edip Adıvar, Türk yazar (d. 1884)
1968 - Avni Yukaruç, Türk siyasetçi (d. 1893)
1975 - Pierre Fresnay, Fransız aktör (d. 1897)
1979 - Pier Luigi Nervi, İtalyan inşaat mühendisi (d. 1891)
1980 - Naim Erem, Türk siyasetçi (d. 1894)
1982 - Hürrem Müftügil, Türk siyasetçi (d. 1898)
1982 - Nurullah Berk, Türk ressam ve yazar (d. 1906)
1984 - Alp Zeki Heper, Türk yönetmen (d. 1939)
1990 - Cemal Süreya, Türk şair (d. 1931)
1992 - Bill Naughton, İngiliz oyun yazarı (d. 1910)
1993 - Ragıp Sarıca, Türk siyasetçi (d. 1912)
1995 - Alaettin Eriş, Türk siyasetçi (d. 1908)
1995 - Peter Cook, İngiliz oyuncu, varyete sanatçısı ve yazar (d. 1937)
1995 - Souphanouvong, Laos`un ilk Cumhurbaşkanı (d. 1909)
1996 - Özdemir Sabancı, Türk iş adamı (d. 1941)
2001 - Yusuf Bozkurt Özal, Türk siyasetçi (d. 1940)
2009 - Irène Mélikoff, Rus ve Azeri asıllı Fransız Türkolog (d. 1917)
2009 - Süleyman Çağlar, Türk siyasetçi (d. 1920)
2010 - Saltuk Kaplangı, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1932)
2012 - Malam Bacai Sanhá, Gine Bissau Cumhurbaşkanı (d. 1947)
2013 - James M. Buchanan, Amerikalı iktisatçı (d. 1919)
2013 - Vivian Brown, San Francisco ikizlerinden biri (d. 1927)
2014 - Amiri Baraka, Afrikalı-Amerikan yazar, şair ve aktivist (d. 1934)
2014 - Dale T. Mortensen, Amerikalı ekonomist (d. 1939)
2014 - Erdal Alantar, Türk ressam (d. 1932)
2014 - Lorella De Luca, İtalyan sinema ve dizi oyuncusu (d. 1940)
2015 - Amedy Coulibaly, Fransız suçlu (d. 1982)
2015 - Brian Friel, İrlandalı çevirmen ve oyun yazarı (d. 1929)
2015 - Roy Tarpley, Amerikalı profesyonel basketbolcu (d. 1964)
2015 - Samuel Goldwyn, Amerikalı film yönetmeni (d. 1926)
2016 - Bircan Pullukçuoğlu, Türk müzisyen (d. 1948)
2016 - Cielito del Mundo, Filipinli şarkıcı ve oyuncu (d. 1935)
2016 - Maria Teresa de Filippis, İtalyan otomobil yarışçısı (d. 1926)
2016 - Zelimhan Yakub, Azerbaycanlı şair ve siyasetçi (d. 1950)
2018 - Yılmaz Onay, Türk yazar, yönetmen ve çevirmen (d. 1937)
Hatay ilinin Dörtyol ilçesinin Fransız işgalinden kurtuluşu (1922)
